Po pół wieku udało się rozwiązać zagadkę niezwykłego promieniowania wyjątkowej gwiazdy

25 marca 2026, 17:25

Międzynarodowa grupa naukowa rozwiązała zagadkę astronomiczną, która trapiła ekspertów od pół wieku. Yaël Nazé i Grégor Rauw z Uniwersytetu w Liège oraz Masahiro Tsujimoto z Uniwersytetu Tokijskiego i Sean J. Gunderson z Kavli Institute for Astrophysics and Space Research odkryli dlaczego niezwykła gwiazda γ Cas emituje niezwykle silne twarde promieniowanie rentgenowskie.



Niemcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecza

25 marca 2026, 10:50

Niemieccy naukowcy potwierdzili autentyczność szczątków jednego z najważniejszych władców średniowiecznej Europy. Badania z praktycznie stuprocentową pewnością dowiodły, że szczątki spoczywające w sarkofagu w katedrze w Magdeburgu należą do Ottona I Wielkiego, który w X wieku na nowo zdefiniował pojęcie władzy w Europie Zachodniej i Środkowej. Jednocześnie, niejako przy okazji, potwierdzono autentyczność szczątków Henryka II Świętego, jedynego niemieckiego władcy wyniesionego w średniowieczu na ołtarze. Otton i Henryk byli królami niemieckimi, pierwszym i ostatnim cesarzem rzymskim z dynastii saskiej (Ludolfingów).


We Francji odnaleziono jedną z kart Palimpsestu Archimedesa

11 marca 2026, 11:14

W Muzeum Sztuk Pięknych w Blois we Francji odnaleziono kartę z Palimpsestu Archimedesa. Palimpsest ten to jedna z najważniejszych kopii starożytnego tekstu, jakie dotrwały do naszych czasów. Wstępne analizy wykazały, że Victor Gysembergh, ekspert z Narodowego Centrum Badań Naukowych, odnalazł kartę 123. Palimpsestu. Na jednej stronie zawiera ona fragment traktatu Archimedesa „O sferze i walcu”, który częściowo przykryty jest tekstem modlitwy. Tekst Archimedesa można w dużej mierze odczytać tradycyjnymi metodami. Na drugiej stronie widzimy XX-wieczną iluminację przedstawiającą proroka Dawida w towarzystwie dwóch lwów. Iluminacja została prawdopodobnie dodana w 1942 roku przez ówczesnego właściciela, który w ten sposób chciał zwiększyć wartość księgi. Tutaj tekst starożytnego traktatu jest nieczytelny.


Niezwykle ciasny układ poczwórny. Jak cztery gwiazdy w Układzie Słonecznym

4 marca 2026, 09:17

Zespół naukowy z Węgier, Czech, Słowacji, USA i Chin odkrył najbardziej kompaktowy poczwórny układ gwiazd typu 3+1. TIC 120362137 składa się z zaćmieniowego układu podwójnego o okresie 3,28 dnia – czyli takiego układu dwóch gwiazd, w którym z ziemskiego punktu widzenia gwiazdy powodują swoje zaćmienia. Układ ten co 51,3 doby ulega zaćmieniu przez trzecią gwiazdę. A wokół tej trójki krąży jeszcze jedna gwiazda. Wszystkie gwiazdy znajdują się niezwykle blisko siebie.


Jak przygotować się do diety ketogenicznej?

26 lutego 2026, 19:58

Decyzja o rozpoczęciu diety ketogenicznej rzadko bywa przypadkowa. Najczęściej pojawia się wtedy, gdy dotychczasowe sposoby odchudzania nie przynoszą efektów, poziom energii spada, a problemy zdrowotne zaczynają wpływać na codzienne funkcjonowanie. Wiele osób widzi w keto szansę na poprawę samopoczucia, lepszą kontrolę masy ciała i stabilizację poziomu cukru we krwi. Jednak bez odpowiedniego przygotowania nawet najlepiej zapowiadająca się zmiana może zakończyć się rozczarowaniem. To właśnie etap przygotowań decyduje o tym, czy dieta ketogeniczna stanie się realnym wsparciem, czy kolejną nieskuteczną próbą.


Na Floreanę wróciły żółwie. Przygotują ekosystem na przyjęcie innych gatunków

26 lutego 2026, 10:42

Ponad 200 lat temu na Floreanie, szóstej największej wyspy Galapagos, zaczęli osiedlać się ludzie i rozpoczęła się apokalipsa tamtejszej fauny. Bardzo szybko wyginął lokalny podgatunek żółwia słoniowego, bezwzględnie zabijany na mięso. Do jego zagłady przyczyniło się też wprowadzenie przez ludzi inwazyjnych gatunków, jak świnie i szczury, które zjadały żółwie jaja i młode. Bez żółwi wyspa zaczęła przechodzić dramatyczne zmiany. Na całym Galapagos żółwie kontrolowały bowiem szatę roślinną i zapewniały rozprzestrzenianie się nasion pomiędzy wyspami. Teraz, po ponad 150 latach, na Floreane trafiły pierwsze swobodnie żyjące żółwie.


Kto z kim spoczął w grobie? Niezwykłe pochówki ostatnich łowców-zbieraczy Europy

20 lutego 2026, 10:54

W Ajvide na Gotlandii znajduje się jeden z największych i najlepiej zachowanych cmentarzy łowców-zbieraczy epoki kamienia. Udokumentowano tam 76 dobrze zachowanych pochówków, w tym 7 zawierających więcej niż 1 osobę. Zmarłych chowali tam przedstawiciele kultury ceramiki dołkowej (PWC), jednej z ostatnich grup łowiecko-zbierackich w Europie, którzy w latach 3400–2200 p.n.e. żyli wzdłuż wybrzeży Bałtyku i na tamtejszych wyspach. Przez dekady naukowcy mogli jedynie spekulować, jakimi kryteriami kierowali się ci ludzie, składając do niektórych grobów szczątki więcej niż jednego zmarłego. Teraz, dzięki badaniom DNA udało się określić powiązania między zmarłymi. I – jak się okazało – nie są one oczywiste.


Wyjątkowy miecz z epoki brązu. Pierwsze wnioski i niespodzianki ze specjalistycznych badań

18 lutego 2026, 10:58

Przed niemal trzema laty w Nördlingen w Bawarii dokonano sensacyjnego znaleziska – archeolodzy odkryli świetnie zachowany miecz sprzed 3400 lat. Niedawno wyjątkowy zabytek trafił do Berlina, gdzie specjaliści z Centrum Helmholtza przeprowadzili jego badania za pomocą nowoczesnych nieniszczących metod. Trójwymiarowa tomografia komputerowa, dyfrakcja promieniowania rentgenowskiego i rentgenowska spektroskopia fluorescencyjna dały odpowiedź na pytanie, w jaki sposób powstał miecz, jak połączono rękojeść i ostrze oraz jak wykonano rzadkie i dobrze zachowane zdobienia.


W Czechach pojawił się zielony lód

10 lutego 2026, 11:19

Oto bardzo rzadki widok, zielony lód. Pojawił się na jeziorze Lipno na południu Czech, a dzięki pracy naukowców z Centrum Biologii Czeskiej Akademii Nauk, jest to jedno z najlepiej udokumentowanych zjawisk tego typu.


Polska uczona bada oczy najdłużej żyjącego kręgowca. Jej praca może pomóc ludziom

15 stycznia 2026, 09:12

Dorota Skowrońska-Krawczyk prowadzi na Uniwersytecie Kalifornijskim w Irvine (UC Irvine) badania, które mogą doprowadzić do opracowania nowych metod zapobiegania degeneracji wzroku z wiekiem. Profesor Skowrońska-Krawczyk bada najdłużej żyjące kręgowce na świecie – rekiny polarne. Jej najnowsze prace, prowadzone wraz z Walterem Salzburgerem i Lily G. Fogg z Uniwersytetu w Bazylei, rzucają wyzwanie temu, co wiemy o starzeniu się, wzroku i długowieczności.


Jubileusz 75-lecia Polskiej Akademii Nauk